Na een zomer van rijke weides, veel buitenlopen en warmere temperaturen lijkt je paard vaak ‘goed gevuld’. Een mooie ronde buik, een stevige hals, een glanzende vacht… alles oogt op het eerste gezicht prima.
Maar schijn bedriegt.
Veel van wat we eind augustus als ‘goede conditie’ interpreteren, blijkt bij nader inzien:
- Vet in plaats van spiermassa te zijn
- Een tijdelijke opvulling door gas en/of vocht
- Of simpelweg een optische illusie door de beginnende wintervacht
In de herfst verandert er veel:
- De graskwaliteit daalt → minder energie én minder volume
- Beweging neemt af → minder spierprikkels
- Temperaturen dalen → energie gaat naar warm blijven, niet naar spieropbouw
- De vacht wordt dikker → visueel misleidend
Consecuencia:
- Sommige paarden vallen sluipend af zonder dat het opvalt
- Andere paarden worden juist vetter op de verkeerde plaatsen
- En spiermassa verdwijnt, vaak zonder dat je het meteen doorhebt
Wie nu niet leert onderscheiden tussen vet en spieren, mist de kans om tijdig bij te sturen.
En dat maakt de winter nodeloos zwaar.
Hoe zie je het verschil?
Het verschil tussen vet en spier is met het blote oog lastig te zien – zeker bij dikke vachten of rijk behang. Daarom is het belangrijk dat je systematisch leert kijken én voelen.
Twee internationaal erkende tools helpen daarbij:
1. BCS – Body Condition Score
Beoordeelt de vetbedekking op zes vaste plekken: ribben, schoft, schouder, staartbasis, rug en hals.
Let op: dit gaat dus om vet, niet om spiermassa!
Persoonlijk vind ik de Henneke-methode de meest betrouwbare. Op de downloadbare BCS- & TCS-kaart zal je zien dat er nog een aantal zones toegevoegd zijn waardoor een nog betrouwbaardere scoring verkregen wordt.
2. TES – Topline Evaluation Score
Evalueert de spiermassa langs de bovenlijn: nek, schoft, rug en lenden.
Cruciaal om te zien of je paard spieren opbouwt of juist verliest.
Deze twee scores vullen elkaar aan. Samen geven deze scores een completer beeld:
- Een gespierd sportpaard met een gemiddelde BCS kan er ‘stevig’ uitzien, maar is in feite perfect in balans
- Een paard met een hoge BCS maar lage TES-score lijkt “goed in conditie”, maar is eigenlijk te dik en spierarm
Waarom is dit juist nú belangrijk?
In de herfst komen veel paarden uit de zomer met vet op de verkeerde plekken, maar zonder voldoende spiermassa om de winter gezond door te komen.
Dat maakt ze gevoeliger voor:
- Rugklachten
- Verzwakt immuunsysteem
- Slechter herstel na ziekte of inspanning
- Groter risico op insulineresistentie, hoefbevangenheid en hormonale verstoringen
Daarom is dit hét moment om:
- Objectief te scoren – via BCS & TES, niet op het oog
- Gericht bij te sturen – via beweging, eiwitkwaliteit en rantsoenaanpassing
- Risico’s te beperken – wat je nu aanpakt, hoef je later niet te herstellen
Vermijd deze veelgemaakte fout
Veel paardeneigenaren verhogen automatisch de energie-inname als het kouder wordt, “omdat het zo hoort” of “omdat iedereen het doet”.
Maar:
- Extra energie bouwt geen spieren op
- Vet beschermt tegen kou, maar niet tegen zwakte of spierverlies
- Wat je paard nodig heeft, hangt af van conditie, werk, stofwisseling én het rantsoen als geheel
- een paard met overgewicht heeft geen extra energie nodig, laat het paard de al aanwezige reserve gebruiken wat helpt om af te vallen
- een paard met een perfecte BCS maar een lage TES, heeft geen extra energie nodig maar de juiste aminozuren en training om de spieropbouw te ondersteunen
Laat je dus niet leiden door gewoontes of groepsdruk maar door inzicht.
Specifieke aandacht voor fokpaarden
Bij fokmerries en hengsten is dit onderscheid nóg belangrijker:
Fokmerries
- de juiste BCS ondersteunt de vruchtbaarheid en hormonale balans en de cyclus van de merrie. Merries met een ideale BCS, hebben 60% meer kans op een geslaagde dekking en probleemloze dracht.
- Te veel vet = hoger risico op insulineresistentie en ontstekingen, dit is overdraagbaar op het toekomstige veulen
- Ondergewicht = verhoogd risico op een moeilijke dracht en verzwakte veulens
Dekhengsten
- Een goede BCS zijn nodig voor uithoudingsvermogen en fitheid
- Ondergewicht en overgewicht verstoren de hormonale processen en beïnvloedt de fertiliteit en spermakwaliteit
Tip: in oktober voorzien we een extra module in de ENC-app, specifiek gericht op fokpaarden in voorbereiding op dracht of dekseizoen. Hou de app dus in de gaten!
Praktische tools en downloads
- BCS & TES-kaart (PDF)
- Quick Guide Conditiescore
- Dagelijkse energiecalculator – weet wat je paard écht nodig heeft > zie paarden > selecteer paard > rantsoen
