Vetten zijn een onmisbaar onderdeel van het macronutriëntenprofiel van het paard. Ze leveren geconcentreerde energie en ondersteunen belangrijke lichaamsfuncties zoals celmembranen, hormoonproductie, immuunfunctie, vacht-/huidgezondheid en de vochtregulatie van de hoeven. In de herfst en winter, wanneer gras minder energie bevat, het hooi droger wordt en nachten kouder zijn, helpen vetten om de energievoorziening op peil te houden zonder grote hoeveelheden krachtvoer te moeten voeren.
Het is belangrijk om te begrijpen dat de primaire rol van vetten energievoorziening en ondersteuning van lichaamsfuncties is:
- Energievoorziening: 2,2 x meer energie per kg dan koolhydraten.
- Celmembranen en hormonen: essentieel voor metabolische processen en hormoonproductie.
- Immuunsysteem: bepaalde vetzuren ondersteunen ontstekingsremming en algemene weerstand.
- Huid, vacht en hoeven: gezonde vetzuren dragen bij aan glans en kwaliteit van vacht, huid en hoeven.
Op die manier kunnen andere nutriënten zoals eiwitten optimaal gebruikt kunnen worden voor het doel waarvoor ze bestemd zijn.
Belangrijke bronnen van vetten
Vetten kunnen uit verschillende bronnen komen, elk met specifieke functies en samenstellingen:
| Vetzuren / Bron | Type | Belangrijke componenten | Functie / toepassing | Energie-densiteit (MJ/kg) |
|---|---|---|---|---|
| Lijnzaadolie | Plantaardig | Omega-3 (ALA) | Ontstekingsremming, immuunfunctie, vachtkwaliteit | 38 |
| Koolzaadolie | Plantaardig | Omega-3 & Omega-6 | Energie, ontstekingsbalans, vacht | 38 |
| Zonnebloemolie | Plantaardig | Omega-6 (linolzuur) | Energie, vacht, celstructuur | 38 |
| Visolie | Dierlijk | Omega-3 (EPA, DHA) | Ontstekingsregulatie, immuunfunctie | 38 |
| Theunisbloemolie | Plantaardig | GLA (gamma-linoleenzuur) | Huid- en vachtgezondheid, ontstekingsremming | 38 |
Belangrijk:
- Plantaardige oliën zijn vooral geschikt voor energie en vachtkwaliteit
- EPA en DHA uit visolie en GLA uit Theunisbloemolie richten zich meer op ontstekingsregulatie en immuunondersteuning
- Vet levert trage, stabiele energie, waardoor het in het najaar vooral nuttig is bij energie-arm ruwvoer en kou.
Hoeveel en wanneer toepassen?
- Begin met kleine hoeveelheden en bouw geleidelijk op (bijv. 25 – 50 ml/dag).
- Het rantsoen van paarden die gewend zijn aan vetten mag uit maximaal circa 20% uit vetten bestaan.
- Te veel vet kan leiden tot spijsverteringsproblemen; een herkenbaar teken is een dunne film of olieglans op de mest.
- Verdeel de dagelijkse hoeveelheid over meerdere porties voer of meng met hooi/krachtvoer.
- Observeer dagelijks: energieniveau, mest, conditie en gedrag.
Voorbeeldberekening
Een 500 kg paard met een dagelijkse energiebehoefte van 100 MJ krijgt 85 MJ uit ruwvoer en krachtvoer. Het tekort van 15 MJ kan aangevuld worden met vet:
- Energie per kg vet: 38 MJ
- Benodigde hoeveelheid: 15 ÷ 38 ≈ 0,4 kg/dag
- Praktisch: 400 g lijnzaadolie per dag, verdeeld over 2–3 porties, voegt 15 MJ toe zonder stress voor de spijsvertering.
Door vetten doelgericht en in de juiste bron in te zetten, krijgt je paard voldoende energie en functionele nutriënten, zonder risico op overbelasting of spijsverteringsproblemen.
Tools & downloads
Energiecalculator in de ENC-app
- Ondersteunt het plannen van een gebalanceerd herfst-rantsoen inclusief energie uit vetten
- Houdt rekening met gewicht, type, activiteit en gezondheid
Disclaimer:
🛈 Deze informatie en tools geven richtlijnen voor vetten in het rantsoen. Ze vervangen geen persoonlijk advies van een voedingsspecialist of dierenarts. Observeer altijd het individuele paard en pas het rantsoen aan waar nodig.
