EN 
NL 
FR 
DE 
ES Kunnen microRNA’s helpen om EMS bij paarden beter te herkennen?
24 August 2026
Equine metabolic syndrome, kortweg EMS, wordt vaak geassocieerd met een paard dat te dik is, een harde manenkam heeft en gemakkelijk hoefbevangen raakt.
Maar zo eenvoudig is het niet.
Niet ieder paard met overgewicht heeft insulinedysregulatie. En omgekeerd kan een paard met een vrij normale lichaamsconditie wél problemen hebben met de regulatie van insuline. Juist daarom blijft goede diagnostiek belangrijk.
Recent onderzoek naar zogenaamde microRNA’s in het bloed opent mogelijk een nieuwe richting voor die diagnostiek.
In bijna iedere cel zit DNA: het grote werkboek met genetische instructies. RNA is als het ware een kopie van een specifieke werkinstructie die wordt gemaakt wanneer een cel die nodig heeft.
MicroRNA’s zijn piepkleine stukjes RNA die mee bepalen hoeveel van zo’n instructie uiteindelijk wordt uitgevoerd. Je kunt ze zien als kleine regelaars die bepaalde processen wat meer of juist minder ruimte geven.
Verandert er iets in de stofwisseling, dan kan ook het patroon van die microRNA’s veranderen. Omdat ze relatief stabiel meetbaar zijn, worden ze binnen verschillende onderzoeksgebieden onderzocht als mogelijke biomarkers. Ook bij paarden gebeurt dat inmiddels.
In een pilotstudie uit 2026 vergeleken onderzoekers het microRNA-profiel van drie groepen:
Vier microRNA’s bleken verschillend tot expressie te komen tussen de groepen. Combinaties van deze markers konden de onderzochte groepen in deze populatie redelijk tot goed van elkaar onderscheiden. Dat maakt ze interessant voor verder onderzoek. Maar nog niet voor de dagelijkse praktijk.1
Het woord biomarker klinkt al snel alsof er binnenkort een nieuwe bloedtest beschikbaar komt waarmee EMS eenvoudig kan worden vastgesteld.
Zo ver zijn we nog niet.
Dit was een kleine pilotstudie. Bovendien werden paarden die al tot verschillende metabole groepen behoorden met elkaar vergeleken. Het onderzoek toont dus vooral aan dat er verschillen in microRNA-profielen bestaan maar het bewijst nog niet dat deze markers bij een individueel paard betrouwbaar kunnen voorspellen dat het later EMS of hoefbevangenheid zal ontwikkelen.
Daarvoor zijn grotere, onafhankelijke en bij voorkeur prospectieve studies nodig.
Misschien is dát voorlopig wel de praktisch belangrijkste boodschap van dit onderzoek.
EMS is geen diagnose die betrouwbaar gesteld kan worden op basis van alleen het uiterlijk van een paard.
Volgens de huidige consensus staat insulinedysregulatie centraal binnen EMS. Overgewicht en regionale vetophopingen kunnen belangrijke aanwijzingen zijn, maar zijn niet noodzakelijk aanwezig. Een slank paard kan ID hebben en een paard met obesitas hoeft niet automatisch ID te hebben.
Daarom bestaan metabole onderzoeken niet alleen uit kijken naar lichaamsgewicht of een cresty neck score. Afhankelijk van de situatie kan een dierenarts bijvoorbeeld basale insuline bepalen of gebruikmaken van een dynamische test zoals een orale suikertest.
Ook daarbij geldt dat iedere test zijn beperkingen en interpretatie heeft.
Het belang van betere diagnostiek zit vooral in preventie.
Hyperinsulinemie – een te hoge hoeveelheid insuline in het bloed na het opnemen van suikers – is sterk betrokken bij endocrinopathische hoefbevangenheid. Wanneer een verhoogd risico eerder wordt herkend, kunnen rantsoen, lichaamsgewicht, beweging en grasmanagement eerder worden aangepast.
Of microRNA’s daar in de toekomst daadwerkelijk bij gaan helpen, weten we nog niet.
Maar het onderzoek laat wel zien in welke richting de wetenschap beweegt: steeds verder kijken naar wat er metabool gebeurt, in plaats van alleen naar hoe een paard eruitziet.
Voorlopig verandert dit onderzoek niets aan de manier waarop een paard met verdenking op insulinedysregulatie gevoerd of onderzocht moet worden.
MicroRNA-analyse is geen beschikbare standaardtest voor EMS.
Wat wel blijft gelden: lichaamsconditie geeft informatie, maar geen volledige diagnose.
Wanneer er reden is om insulinedysregulatie te vermoeden, bijvoorbeeld door eerdere hoefbevangenheid, regionale vetophopingen of een opvallende reactie op gras, is metabole diagnostiek veel waardevoller dan aannemen dat een paard wel of geen EMS heeft omdat het er zo uitziet.